Giardioza

Czym jest giardioza?

Giardioza to pasożytnicza choroba przewodu pokarmowego wywoływana przez pierwotniaka Giardia intestinalis. Należy do najczęstszych pasożytniczych przyczyn biegunek na świecie.[1]

Do zarażenia dochodzi drogą fekalno-oralną — przez spożycie cyst pasożyta obecnych w skażonej wodzie, żywności lub na brudnych rękach. Cysty potrafią przetrwać w wilgotnym środowisku przez wiele tygodni.

Szczególną rolę odgrywa woda — zarówno przeznaczona do spożycia, jak i wykorzystywana rekreacyjnie (jeziora, strumienie). Rezerwuarem pasożyta są ludzie i liczne gatunki zwierząt domowych oraz dzikich; możliwe są zarażenia międzygatunkowe i transmisja między ludźmi.[2]

Po połknięciu cyst, w jelicie cienkim uwalniają się trofozoity — aktywne postaci pasożyta. Przyczepiają się do nabłonka jelita, namnażają się i zaburzają wchłanianie składników odżywczych. Część przekształca się ponownie w cysty, które są wydalane z kałem i stanowią źródło dalszych zakażeń.

Jak często występuje giardioza?

Według danych ECDC giardioza jest jedną z najczęściej rejestrowanych pasożytniczych chorób jelitowych w Europie. Występuje zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się — wyższe wskaźniki zapadalności obserwuje się w regionach o ograniczonym dostępie do czystej wody.[3]

Szczególnie narażone są:

• dzieci uczęszczające do żłobków i przedszkoli,
• osoby podróżujące do krajów o niższym standardzie sanitarnym,
• osoby spożywające nieuzdatnioną wodę,
• osoby mające bliski kontakt z zakażonymi.

Objawy

Obraz kliniczny jest zróżnicowany — od zakażeń bezobjawowych po postać ostrą i przewlekłą. Najczęstsze objawy:

• wodnista lub tłuszczowa biegunka,
• wzdęcia i nadmierne oddawanie gazów,
• bóle brzucha,
• nudności,
• utrata apetytu,
• spadek masy ciała.

W przewlekłym przebiegu może rozwinąć się zespół złego wchłaniania, niedobory witaminowe oraz zahamowanie przyrostu masy ciała u dzieci.

Rozpoznanie

Diagnostyka opiera się na badaniu kału w kierunku obecności cyst lub trofozoitów. Ze względu na okresowe wydalanie cyst zaleca się analizę kilku próbek pobranych w odstępach czasowych. Stosuje się również testy immunoenzymatyczne wykrywające antygeny Giardia w kale — mogą jednak dawać wynik fałszywie dodatni nawet do dwóch tygodni po wyleczeniu. Klasyczne badanie mikroskopowe metodą flotacji pozostaje złotym standardem.[1]

Leczenie

Stosuje się leki przeciwpierwotniakowe (np. metronidazol, tynidazol, nitazoksanid) zgodnie z zaleceniami krajowymi i międzynarodowymi. Prawidłowo przeprowadzona terapia prowadzi zwykle do ustąpienia objawów klinicznych.[4]

Jak zapobiegać?

Zapobieganie polega na przerwaniu drogi między zanieczyszczonym pokarmem lub wodą a przewodem pokarmowym:

• myj ręce po toalecie i przed jedzeniem,
• spożywaj wodę z bezpiecznych, kontrolowanych źródeł (w krajach o niższym standardzie sanitarnym — wodę butelkowaną),
• w razie wątpliwości przegotuj wodę przed spożyciem,
• dokładnie myj warzywa i owoce,
• nie połykaj wody podczas kąpieli w zbiornikach wodnych,
• zachowuj szczególną higienę w placówkach opieki nad dziećmi,
• kontroluj stan zdrowia zwierząt domowych — regularne badania kału i odrobaczanie zgodnie z zaleceniem weterynarza.