Pchły

Czym są pchły?

Zakażenia wywoływane przez pchły mają charakter ektopasożytniczy i dotyczą głównie skóry. Pchły są bezskrzydłymi owadami żywiącymi się krwią ssaków i ptaków. Najczęściej u ludzi obserwuje się ukłucia pchły kociej (Ctenocephalides felis) oraz pchły psiej (Ctenocephalides canis), których rezerwuarem są zwierzęta domowe.[1]

Człowiek ulega narażeniu najczęściej poprzez:

• bezpośredni kontakt z zakażonym zwierzęciem,
• przebywanie w pomieszczeniach, w których bytują pchły (legowiska, dywany, tapicerka),
• kontakt z dzikimi zwierzętami lub ich środowiskiem bytowania.

Pchły nie bytują stale na człowieku, lecz okresowo żerują, po czym wracają do środowiska. Zoonotyczny charakter inwazji polega na przechodzeniu pasożyta ze zwierząt na człowieka.

Jak często występują zakażenia związane z pchłami?

Ukłucia pcheł są zjawiskiem powszechnym na całym świecie — szczególnie w środowiskach o dużej liczbie zwierząt domowych oraz w cieplejszym klimacie. Znaczenie epidemiologiczne pcheł jako wektorów chorób zależy od regionu geograficznego: w niektórych obszarach endemicznych pchły uczestniczą w transmisji dżumy oraz w przenoszeniu riketsjoz i bartonelozy.[2]

Objawy

Najczęstszą manifestacją kontaktu z pchłami są zmiany skórne w miejscu ukłucia:

• drobne, swędzące grudki,
• rumień wokół miejsca wkłucia,
• zmiany ułożone liniowo lub w skupiskach (tzw. „śniadanie–obiad–kolacja”),
• nasilony świąd, mogący prowadzić do wtórnych nadkażeń bakteryjnych.

U osób nadwrażliwych może rozwinąć się alergiczne pchle zapalenie skóry. W sytuacji transmisji patogenów mogą wystąpić objawy chorób ogólnoustrojowych zależne od czynnika zakaźnego (gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, objawy ogólnego zakażenia).

Rozpoznanie

Rozpoznanie opiera się głównie na obrazie klinicznym oraz wywiadzie epidemiologicznym (kontakt ze zwierzętami, obecność pasożytów w domu). W przypadku podejrzenia choroby przenoszonej przez pchły diagnostyka obejmuje badania serologiczne, molekularne lub mikrobiologiczne właściwe dla danego patogenu.

Leczenie

W przypadku niepowikłanych ukłuć stosuje się leczenie objawowe:

• preparaty przeciwświądowe,
• miejscowe glikokortykosteroidy w nasilonych reakcjach zapalnych,
• leczenie wtórnych zakażeń bakteryjnych (jeśli wystąpią).

Kluczowe znaczenie ma eliminacja źródła zakażenia — odpchlenie i leczenie zwierząt domowych oraz dezynsekcja środowiska. W przypadku chorób przenoszonych przez pchły leczenie zależy od czynnika etiologicznego (antybiotykoterapia w zakażeniach bakteryjnych).

Jak zapobiegać?

Profilaktyka polega na kontroli populacji pcheł u zwierząt i w środowisku:

• regularnie stosuj preparaty przeciwpchelne u zwierząt domowych,
• utrzymuj higienę legowisk i pomieszczeń,
• regularnie odkurzaj i pierz tekstylia,
• ograniczaj kontakt ze zwierzętami dzikimi,
• w przypadku stwierdzenia inwazji przeprowadź profesjonalną dezynsekcję.