Świerzb (postać odzwierzęca)

Czym jest świerzb zoonotyczny?

Świerzb odzwierzęcy (zoonotyczny) to choroba pasożytnicza skóry wywoływana przez ektopasożyty — roztocza z gatunku Sarcoptes scabiei występujące u zwierząt, najczęściej w odmianie psiej (Sarcoptes scabiei var. canis). Roztocza drążą długie na 3–4 cm nory w warstwie rogowej naskórka.[1][5]

Świerzb zoonotyczny rozwija się u człowieka po bezpośrednim kontakcie z zakażonym zwierzęciem (najczęściej psem) lub pośrednio przez skażone legowiska, koce czy sprzęty pielęgnacyjne. Roztocza zwierzęce mogą czasowo bytować na skórze człowieka, jednak nie są przystosowane do długotrwałego rozmnażania w organizmie ludzkim.[2]

Jak często występuje świerzb zoonotyczny?

Świerzb jako choroba pasożytnicza jest powszechny na całym świecie, jednak postać zoonotyczna występuje znacznie rzadziej niż klasyczny świerzb ludzki. Do zakażeń dochodzi sporadycznie — głównie u osób mających bliski kontakt ze zwierzętami: właścicieli psów, pracowników schronisk, hodowców, lekarzy weterynarii.[4]

Objawy

Objawy pojawiają się w krótkim czasie po kontakcie z zakażonym zwierzęciem i mają charakter skórnej reakcji nadwrażliwości. Najczęściej:

• nasilony świąd,
• grudkowa lub pęcherzykowa wysypka,
• zaczerwienienie skóry,
• zmiany zlokalizowane głównie na rękach, przedramionach, brzuchu i klatce piersiowej.

W przeciwieństwie do świerzbu ludzkiego rzadko obserwuje się typowe nory świerzbowcowe. Zmiany zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku tygodni po eliminacji źródła zakażenia (leczeniu zwierzęcia).

Rozpoznanie

Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na wywiadzie epidemiologicznym (kontakt z zakażonym zwierzęciem) oraz obrazie klinicznym zmian skórnych. W niektórych przypadkach wykonuje się badanie mikroskopowe zeskrobin skóry, choć wykrycie pasożyta bywa trudne ze względu na jego przejściowy charakter bytowania w skórze człowieka.[3]

Leczenie

Podstawą postępowania jest leczenie zakażonego zwierzęcia pod nadzorem lekarza weterynarii. U człowieka, w razie nasilonych objawów, stosuje się leczenie miejscowe (preparaty przeciwświerzbowcowe) oraz leki łagodzące świąd. W większości przypadków zmiany ustępują po wyeliminowaniu źródła ekspozycji.

Jak zapobiegać?

Profilaktyka opiera się na ograniczeniu kontaktu z zakażonymi zwierzętami i właściwej opiece weterynaryjnej:

• regularnie kontroluj stan zdrowia zwierząt domowych,
• w przypadku objawów świerzbu u zwierzęcia niezwłocznie wdrażaj leczenie,
• unikaj bezpośredniego kontaktu ze zmianami skórnymi chorego zwierzęcia,
• pierz i dezynfekuj legowiska, koce i akcesoria,
• myj ręce po kontakcie ze zwierzętami.