pasozyty
Toksokaroza
Choroba pasożytnicza wywoływana przez larwy glisty psiej i kociej; ryzyko dotyczy zwłaszcza dzieci.
Czym jest toksokaroza?
Toksokaroza to choroba pasożytnicza wywoływana przez larwy glisty psiej (Toxocara canis) lub glisty kociej (Toxocara cati). Człowiek może ulec zarażeniu przez połknięcie jaj — np. jedząc brudnymi rękoma po kontakcie z ziemią lub spożywając nieumyte warzywa i owoce. Jaja są wydalane wraz z kałem zwierzęcia.[1]
Naturalnymi żywicielami glist są psy, psowate i koty. Dojrzałe pasożyty żyją w przewodzie pokarmowym zarażonych zwierząt; jaja po 3 tygodniach w środowisku zewnętrznym (gleba, piasek, piaskownice, parki) stają się inwazyjne i potrafią przetrwać nawet kilka lat. Dlatego sprzątanie odchodów po pupilu podczas spaceru jest niezbędną częścią profilaktyki.
Po połknięciu inwazyjnych jaj, w jelicie człowieka uwalniają się larwy. Wędrują z krwią — najpierw do wątroby, część dalej do płuc, mózgu, oka i mięśni. W tkankach larwy mogą przeżyć nawet 10 lat, ale nie dojrzewają i nie rozmnażają się. Wędrówka oraz obecność larw wywołują reakcję zapalno-alergiczną.[2]
Jak często występuje toksokaroza?
To jedna z najczęstszych chorób odzwierzęcych na świecie. Najwięcej zachorowań obserwuje się w krajach o klimacie wilgotnym i niższym standardzie sanitarnym. Ze względu na drogę zarażenia (brudne ręce) częściej chorują dzieci niż dorośli. Badania epidemiologiczne wykazują obecność jaj Toxocara w glebie wsi i przedmieść — od kilkunastu do kilkudziesięciu procent próbek.[1]
Objawy
Objawy zależą od liczby larw, nasilenia reakcji alergiczno-zapalnej oraz lokalizacji larw/ziarniniaków. Przebieg może być całkowicie bezobjawowy — o zarażeniu świadczy wtedy jedynie obecność swoistych przeciwciał we krwi.
Postać kliniczna nosi nazwę . Najczęstsze dolegliwości:
- stany podgorączkowe lub gorączka,
- bóle brzucha, głowy, mięśni i stawów,
- kaszel,
- u dzieci — zmniejszone łaknienie, brak przyrostu lub utrata masy ciała,
- wysypki (zwykle interpretowane jako uczuleniowe),
- u alergików — nasilenie objawów astmy lub atopowego zapalenia skóry.
Rozpoznanie
Zwykle podejrzewa się toksokarozę nie ze względu na objawy, lecz na podstawie odchyleń w badaniach krwi:
- zwiększona liczba krwinek białych,
- (zwiększony odsetek eozynofilów w rozmazie),
- podwyższony poziom immunoglobulin klasy E (IgE).
U małych dzieci morfologia często wykazuje także niedokrwistość (anemię). Przy podejrzeniu Toxocara wykonuje się badanie serologiczne — testy wykrywające przeciwciała IgG przeciw antygenom larw. Wynik silnie dodatni przy obecności leukocytozy i eozynofilii potwierdza rozpoznanie. Badanie kału nie ma znaczenia diagnostycznego — u człowieka żadna postać pasożyta nie jest wydalana z kałem.[2]
Leczenie
U pacjentów z objawami i potwierdzonym zarażeniem stosuje się leki przeciwpasożytnicze. Prawidłowe leczenie powoduje ustąpienie objawów, choć nie ma metody potwierdzenia, czy wszystkie larwy zostały zabite. Miano przeciwciał IgG obniża się zwykle po 1–2 latach.
Jak zapobiegać?
Zapobieganie polega na unikaniu kontaktu z jajami pasożyta:
- myj ręce po kontakcie z ziemią i zwierzętami (zwłaszcza szczeniętami i kociętami) — po spacerze i przed jedzeniem,
- nie karm dzieci na spacerze, placu zabaw ani w piaskownicy,
- chroń miejsca zabaw przed dostępem psów i kotów; przykrywaj piaskownice, wymieniaj piasek,
- regularnie odrabaczaj psy i koty; po podaniu środków przeciwpasożytniczych wyrzucaj odchody zwierząt.
