pasozyty
Toksoplazmoza
Choroba pasożytnicza wywoływana przez Toxoplasma gondii — szczególne ryzyko dla kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością.
Czym jest toksoplazmoza?
Toksoplazmoza to choroba pasożytnicza wywoływana przez Toxoplasma gondii — jedna z najczęstszych pasożytniczych zoonoz na świecie.[1]
Ostatecznym żywicielem pasożyta są koty domowe i inne kotowate; w ich jelicie dochodzi do rozmnażania płciowego, a oocysty są wydalane z kałem. są zatem koty, ale do zarażenia człowieka prowadzą głównie inne drogi:
- spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa zawierającego cysty tkankowe,
- spożycie pokarmów lub wody skażonych oocystami,
- kontakt z ziemią zanieczyszczoną kocimi odchodami,
- zakażenie przezłożyskowe (z matki na płód).
Po wniknięciu do organizmu pasożyty rozprzestrzeniają się drogą krwi i limfy do różnych narządów. W odpowiedzi immunologicznej tworzą się cysty tkankowe, które mogą utrzymywać się w organizmie przez całe życie — głównie w mięśniach, mózgu i siatkówce oka.[2]
Jak często występuje toksoplazmoza?
Zakażenie Toxoplasma gondii jest szeroko rozpowszechnione — w niektórych populacjach seropozytywność dorosłych sięga 30–50%. Częstość różni się w zależności od regionu geograficznego, zwyczajów żywieniowych i warunków sanitarnych.[1][3]
Objawy
U osób o dobrej odporności zakażenie zwykle przebiega bezobjawowo. W części przypadków pojawiają się objawy przypominające mononukleozę:
- powiększenie węzłów chłonnych (zwłaszcza szyjnych),
- stan podgorączkowy lub gorączka,
- bóle mięśni,
- uczucie zmęczenia.
U osób z obniżoną odpornością (np. po przeszczepach, zakażonych HIV) może dojść do reaktywacji zakażenia i toksoplazmozy mózgowej — z bólami głowy, zaburzeniami neurologicznymi, drgawkami i zaburzeniami świadomości.
W toksoplazmozie wrodzonej mogą wystąpić:
- wodogłowie,
- zwapnienia śródczaszkowe,
- zapalenie siatkówki i naczyniówki oka,
- zaburzenia rozwoju psychoruchowego.
Rozpoznanie
Podstawą diagnostyki są badania serologiczne wykrywające swoiste przeciwciała IgM i IgG przeciw Toxoplasma gondii. Interpretacja wymaga oceny dynamiki przeciwciał, a u kobiet ciężarnych — oznaczenia awidności IgG. W wybranych przypadkach (podejrzenie zakażenia wrodzonego, immunosupresja) stosuje się diagnostykę molekularną PCR.[2]
Leczenie
U osób immunokompetentnych, bezobjawowych, leczenie zwykle nie jest konieczne. W przypadkach objawowych oraz u osób z grup ryzyka stosuje się terapię skojarzoną: pirymetamina + sulfadiazyna + kwas folinowy. W toksoplazmozie wrodzonej oraz u pacjentów z obniżoną odpornością leczenie jest obowiązkowe i długotrwałe.
Jak zapobiegać?
Profilaktyka polega na ograniczeniu kontaktu z oocystami i cystami tkankowymi pasożyta:
- unikaj surowego i niedogotowanego mięsa,
- dokładnie myj warzywa i owoce,
- myj ręce po kontakcie z surowym mięsem i ziemią,
- używaj rękawic ochronnych podczas prac ogrodowych,
- codziennie usuwaj odchody z kuwety kota — najlepiej przez osobę niebędącą w ciąży,
- kobiety w ciąży powinny unikać kontaktu z potencjalnie skażonym materiałem.